Lehman'ın batışından önceki seviyelerinden 2009'un şubat ayına kadar 21 trilyon dolarlık kayba uğrayan global borsalar, bu kayıplarının 14.2 trilyon dolarlık bölümünü geri aldı. Asya borsaları şov yaparken, İMKB bölgesinde en güçlü dönüşe geçen ikinci borsa oldu.
Lehman Brothers'ın batışının yıldönümüne girerken, borsalar toplamda kriz kayıplarının yaklaşık yüzde 70'ini geri aldı. Lehman'ın batışından önceki seviyelerinden 2009'un şubat ayına kadar 21 trilyon dolarlık kayba uğrayan global borsalar, bu kayıplarının 14.2 trilyon dolarlık bölümünü geri almayı başardı. Lehman Brothers'ın batışındaki önceki günlere dönülmesine sadece 6.8 trilyon dolarlık kayıp kaldı. Dünya Borsalar Federasyonu'na kayıtlı 51 borsadaki şirketlerin toplam piyasa değeri, Lehman Brothers'ın çöküşünden hemen önce, yani 2008 yılının ağustos ayında 49.6 trilyon dolar seviyesindeyken, bankacılık devinin batışının ardından çok ağır kayıplar vermiş ve bu kayıpların boyutu 2009 yılının şubat ayında en yüksek noktasına ulaşmıştı. Şubat ayında 51 borsanın toplam piyasa değeri 28.68 trilyon dolara kadar düşmüştü. Dünya ekonomisine ilişkin toparlanma işaretleri, zaten büyük düşüşlere bir türlü alışamamış olan borsalarda yükselişin de hızlı olmasına neden oldu. Birbiri ardına gelen rekor yükselişler sonucunda borsalar, tam altı ay sonra şubat ayındaki dip seviyesine göre 14.2 trilyon dolar yukarı çıktı. Yani borsalar Lehman'ın batışı nedeniyle uğradığı piyasa değeri kayıplarının toplamda yüzde 68'ini telafi ederken, geriye üçte birden daha az bir kayıp kaldı.
Borsalarda Asya şovu
Bu süreç, özellikle Asya borsalarının büyük şovuna sahne oldu. Lehman'ın batışından 4.9 trilyon dolar kayba uğrayan Asya borsaları arasında krizin hiç uğramadığı tek borsa ise Çin'in Şenzen Borsası'ydı. Lehman battıktan sonra 2009'un şubatına kadar bütün borsalar dibe vururken Şenzen, yaklaşık 5 milyar dolar değer kazandı. Şenzen, önde başladığı yarışı da önde tamamladı ve 2009'un ağustos ayına gelindiğinde, piyasa değerinin üzerine 180 milyar dolar daha koymuş oldu. Çin'in Şangay Borsası da 2009'un ağustos ayında Lehman öncesine göre 284 milyar dolar daha yüksek bir değere ulaştı. Filipinler, Singapur, Hindistan ve Sri Lanka borsaları Lehman Öncesi'ne çoktan dönen diğer borsalar oldu. Japonya borsaları ise 1.26 trilyon dolarlık kayıplarının 956 milyar dolarlık bölümünü kurtarmış görünüyor.
Kriz kıtası çıkışa çok uzak
Krizin başlangıç noktasında ise borsalar kayıplarını telafi etmekten hala çok uzak. Amerika borsaları bölgesel bazda toplam kayıplarının sadece yarısını geri alabildi. Her ne kadar Kolombiya ve Peru gibi nispeten küçük borsalar kayıplarını fazlasıyla, Şili Borsası ile büyük oranda telafi etse de, bölgedeki en büyük borsalar olan New York ve Kanada borsalarında hala uğranan zararın yarısı duruyor. Nasdaq ve Brezilya gibi diğer büyük borsalarda ise durum biraz daha iyi görünüyor. Nasdaq kayıplarının yüzde 66'sını, Brezilya Borsası ise yüzde 70'ini geri almış durumda.
İMKB bölgenin ikincisi
Krizin ikinci dalgasının vurduğu Avrupa'da da genel olarak durum Amerika borsalarından farklı değil. Avrupa, Afrika ve Ortadoğu borsaları toplam kayıplarının sadece yüzde 60'ını geri alabildi. Burada en şanslı ülke kaybının yüzde 99'unu geri alan Güney Afrika Borsası oldu. Türkiye ise kayıpların telafisinde dünya sıralamasında 19'uncu sırada yer alsa da, Avrupa, Afrika ve Ortadoğu borsaları arasında en hızlı ve en fazla toparlanan ikinci borsa durumunda. Lehman sonrası 130 milyar dolar kayba uğrayan İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nın (İMKB) ise kriz görüntüsünden çıkmasına sadece 22 milyar dolar kaldı. İMKB, kriz kayıplarının yüzde 83'ünü geri aldı. Bu bölgede krizden çıkış için hiç umut vermeyen tek borsa ise Ürdün Borsası oldu. Ürdün Borsası kriz kayıplarının sadece yüzde 5'ini yerine koyabildi. Onu, kayıplarının yüzde dörtte birini telafi edebilen Slovenya, yüzde 30'unu telafi edebilen Lüksemburg, üçte birini telafi edebilen Norveç ve Kıbrıs Rum kesimi borsaları izledi.
Asya Borsalarında Hava Sanki Hiç Lehman Batmamış Gibi (Milyon Dolar)
Kaynak: Dünya Borsalar Federasyonu (WFE)
